Hayatı ve Sevme Sanatı Üzerine Görüşleri

Fromm, sinirli ve huysuz bir baba ile bunalıma eğilimli bir annenin -öyle ki ailesini "yüksek düzeyde nevrotik" olarak nitelendirir- tek çocuğudur. Katı sayılabilecek düzeyde dindar bir ailede yetişen Fromm, çocukluğunu sofu bir ortamda geçirmişse de felsefi uğraşları ona çok boyutluluk kazandırmıştır. Birinci Dünya Savaşı onda derin izler bırakmıştır ve Fromm, o dönemdeki akılcı olmayan mesajlara ("en üstün ırk" olma gibi) Marx'ın yapıtlarıyla yanıtlar bulduğunu ifade etmektedir. Fromm'un kuramı temellerini Freud'un görüşlerinden almakla birlikte, öğrenimi daha çok sosyoloji eğilimli olduğundan; psikolojiye katkıları daha çok toplumsal sorunların psikanalitik açıdan ele alınışı biçiminde olmuştur. İnsan davranışına yön veren en önemli etkenin "sevgi" olduğunu ifade eden Fromm, insan doğasına hümanist bakış açısıyla ve insanın toplumla kurduğu dinamik ilişkinin kişiliğin şekillenmesindeki rolünü önemsemesiyle Freud'tan ayrılmaktadır. Fromm'a göre toplum, bireyin gelişiminde yalnızca "baskı" işleviyle sınırlandırılmamalıdır; bunun yanı sıra bireyin "bireyleşme" süreci içinde "yaratıcı" bir işlev de üstlenmektedir. Ancak, bireyleşme ve topluma katılım arasında hassas bir denge vardır ve yaratıcılık; toplumla üretken bir ilişki kurulması yoluyla ortaya çıkmaktadır. Fromm'a göre insan, kendisini doğal ve toplumsal dünyaya sıkıca bağlayan; ona güven ve ait olma duygusu veren bağlardan (temel bağlar) ayrılmadıkça özgür değildir ve bireyleşme süreci, bireyin özgürlüğünü aramasıyla başlamaktadır. Bununla birlikte özgürlüğünü aramak, temel bağların insana güvenlik vermesi itibariyle yalnızlık; çaresizlik ve kaygı gibi duyguların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Özgürlüğün bedelinin yalnızlaşarak ödenmesi, özgürlüğün insanın bir yandan kaçmak istediği bir durum olmasına da yol açmaktadır. Ancak bireyleşme süreci, psikolojik yönden geri dönüşü olmayan ve dış dünyayla yeni bağlar kurmayı gerektiren bir süreçtir. Temel bağlar için geri dönme girişimlerinin sonucu, otoriteye boyun eğmektir. Özgürlükten Kaçış adlı eserinde Fromm, otoriter rejimlerin insanlara çekici gelmesinin nedenini de dış dünyayla kurulan bu "boyun eğme" şeklindeki ilişkiye bağlamaktadır.